همزمان با چهارمین سالگرد تولد صدای یارا، آقای دکتر مولا سفری به ایران داشتند. باهمکاری ایشان کارگاه دو روزه «مدل رهیاب» با شرکت 35 نفر از داوطلبان پاسخگویی صدای یارا درفرهنگسرای اندیشه برگزار گردید. این سومین دوره کارگاه های آموزش بود که باهمکاری آقای دکتر مولا برگزار می گردید.
اولین دوره که درتیر ماه سال 79 برگزارگردید، نقطه آغازی شد برای پایه گذاری خط تلفن کودک کو نوجوان در ایران. مدل رهیاب به عنوان مدلی انعصاف پذیر و کارا برای پاسخگویی تلفنی ، مشاوره و مددکاری است که توسط داوطلبان صدای یارا به کار گرفته می شود.
آنچه در زیر می خوانید مصاحبه کوتاهی است با ایشان.
-دکتر مولا ، کمی از خودتان بگویید.
-من در رشته های جامعه شناسی ، روان شناسی و خانواده درمانی تحصیل کرده و سابقه 15 ساله کار مددکاری دارم. هم اکنون نیز در دانشگاه کالمار و یک دانشگاه دیگر مددکاری اجتماعی تدریس میکنم.
-چه تجاربی در زمینه مشاوره تلفنی وکار باکودکان دارید؟
- در سال 1997 عضو داوطلب انجمن کودکان سوئد شدم و پس از گذراندن یک دوره 40 ساعته آموزشی و گذراندن یک دوره 40 ساعته آموزشی و گذراندن امتحان پای خط تلفن نشسته و پاسخگویی به کودکان و نوجوانان را آغاز کردم. در سوئد خطوط تلفنی زیادی وجود دارد که خدمات گوناگونی به اقشار مختلف ارائه می دهد. مانند خط بحران ، تلفن کمک به الکلی ها، خط کمک به والدین و ... از سال 1998 تا سال 2000 پروژه رهیاب را آغاز کردم . این پروژه شامل یک برنامه آموزشی رادیویی به زبان فارسی در یک رادیوی محلی ، برای مهاجران ایرانی مقیم در سوئد بود که هفته ای یک بار اجرا می شد. همزمان حداقل هفته ای 8 ساعت ایرانیان می توانستند تلفنی بامن تماس گرفته ومسائل خود را مطرح نمایند. این اولین خط تلفنی کمک به یک زبان غیر سوئدی بود که در سوئد ایجاد شده بود.
طی دو سال فعالیت این خط حدود 600 تماس داشتم.که 75% تماس ها را طرف خانم ها و 25 % از طرف آقایان ایرانی بود. نیمی از این تماس ها در مورد مشکلات زناشویی و نیم دیگر در مورداختلاف بین فرزندان و والدین بود.
در حقیقت هدف این برنامه رادیویی و مشاوره تلفنی ترویج و گسترش حقوق کودک در خانواده های ایرانی بود.پس از آشنایی با انجمن حمایت از حقوق کودک در ایران ، متوجه شدم که انجمن نیز در صدد ایجاد خط تلفنی کمک به کودکان و نوجوانان است . هماهنگی های لازم انجام شده و اولین کارگاه آموزشی مدل رهیاب را در سال 79 در دفتر انجمن برگزار کردیم.
- کمی از مدل رهیاب برای ما بگویید.
- همزمان با شروع پاسخگوی در خطر کودکان سوئد ، یک دوره خانواده درمانی را گذراندم. استادان من در این دوره معتقد به فلسفه social constraction بودند. درطول دو سال ، ما یک مدل بسیار ساده را برای کار با مددجویان تمرین می کردیم. .این مدل سه مرحله داشت. در مرحله اول ما موقعیت کنونی مساله را شناسایی کرده و در مرحله بعدموقعیت اید]آل را . پس از آن ما با شناخت موانع و منابعی که رسیدن از موقعیت مشکل به موقعیت ایده آل را کند و یا تسریع می کند. راه های رسیدن به موقعیت ایده آل مددجو را می یافتیم.
من از این مدل برای پاسخگویی به کودکان و نوجوانان استفاده می کردم. در حین کار پی بردم که این مدل برای پاسخگویی پشت خط تلفن کمک کارایی لازم را ندارد. پس از بررسی مجدد این مدل وریشه های فلسفی آن مشخص شد که در این مدل بحث وسیع و جامعی در مورد عمل فرد و عواقب آن وجود ندارد. مدل های دیگر خانواده درمانی را بررسی کردم و به تدریج مدل رهیاب شکل گرفت و کامل شد.
این مدل اکنون در کتابی به نام درخت دانش به زبان سوئدی منتشر شده و در دو دانشگاه سود به عنوان واحد درسی برای دانشجویان مددکاری اجتماعی تدریس می شود و توسط جمعی از مددکاران سوئدی به کار برده می شود.
این مدل شامل مراحل زیر می باشد :
- مرحله اول : تعریف مساله یاموقعیت مساله دار
- مرحله دوم: تعریف موقعیت ایده آل
- مرحله سوم: پیدا کردن راهکارها و آلترناتیو ها
- مرحله چهارم : انتخاب آلترناتیو مناسب که مدد جو خود این کار را انجام می دهد.
- مرحله پنچم : برنامه ریزی برای اجرای این راه کار
- مرحله ششم : جمعبندی و ارزیابی
این مدل قابلیت انعطاف بسیار زیادی دارد وکمک می کند که شخص به عواقب کاری که می خواهد انجام دهد پی ببرد. ما به مددجو به عنوان یک متخصص نگاه میکنیم و مکالمه در سطح صحبت و تعامل میان دو متخصص مصورت می گیرد. ما که متخصص ایجاد مکالمه سازنده هستیم و فردمددجو که متخصص زندگی ومشکلات ومسائل خودس است. در پروسه اینمکالمه مددجو به توانایی های خود پی می برد. خود تصمیم می گیرد و چون آگاهانه این عمل را انجام می دهد،مسئولیت عواقب آن رانیر بر عهده می گیرد.این مدل در حقیقت به نوعی تمرین دموکراسی است .به افراد می آموزد که چگونه در روابط خود به دیگران نیز توجه کنند و پایه های دموکراسی را در خانوده خود استوار کنند.در واقع این مدل دید و
چشم انداز فرد را گسترش داده و به او اجازه می دهد که مسائل را از جوانب مختلف بررسی کند.این مدل را می توان در موارد مختلف به کار برد و نتیجه گرفت.
- درخاتمه آیا صحبت خاصی دارید؟
نه تنها آرزوی موفقیت