منبع : ايسنا
تكديگري يكي از اشكال مخرب و پستترين نوع اشتغال به كار كودكان در خيابان است كه هيچگاه با آن به طور علمي برخورد نشده است و به نظر ميرسد كه مجريان طرح «جمعآوري متكديان» بيشتر به پاك كردن صورت مسأله ميانديشند تا رفاه حال كودكان.
عكس از اينترنت
به گزارش خبرنگار «اجتماعي» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، باز بگير و ببند و باز تكرار برخورد ضربتي با آسيبهاي اجتماعي و باز مخفي كردن زخم آسيب در زير پوست شهر كه پيامدي جز سر زدن دوباره زخم، اين بار در ابعادي وسيعتر، وحشتناكتر و چركينتر ندارد.
«طرح جمعآوري متكديان» چند هفتهاي است كه آغاز شده و قرار است از اين طريق متكديان از سطح شهر تهران جمعآوري و ساماندهي شوند، ولي به نظر ميرسد براي چندين بار تجربه پرداختن به علت، به جاي معلول درجامعه تكرار ميشود و ابعاد مختلف مسأله به خوبي مورد توجه قرار نگرفته است.
بسياري از انجمنهاي حمايت از كودكان نگران هستند از اين كه كودكان متكدي و كودكان كار و خياباني كه به دلايل مختلف و نه بدلخواه خود به اين كار ميپردازند آسيب بيشتري ببنند.
علي اكبر اسماعيلپور، عضو هيأت مديره انجمن حمايت از حقوق كودكان با بيان اين كه برخوردهاي اين چنين نميتواند پاسخگوي روند رو به رشد و باز توليد فقر در جامعه باشد در گفتوگو با ايسنا، اظهار ميكند: برخوردهاي بگير و بنبدي با متكديان حداقل از سال 79 تا به حال سابقه دارد و چه بسا در اين زمينه ميلياردها تومان هزينه شده ولي هيچگاه يك طرح و برنامه مشخص تدوين نشده است.
به گفته اين كارشناس مسايل اجتماعي نابرابري امكانات رفاهي شهرها، نبود سيستم تأمين اجتماعي جامع به خصوص براي اقشار آسيبپذير، نبود سيستم تأمين اجتماعي جامع به خصوص براي اقشار آسيبپذير، بها ندادن به روستاييان براي استفاده از امكانات مدرن كشاورزي و دامداري، عدم دسترسي روستاييان به بهداشت و درمان مناسب و بسياري از عوامل ديگر موجب مهاجرت روستاييان و نيز ساكنين شهرهاي كوچك به كلانشهرهايي نظير تهران شده است كه در اين شرايط خود به خود بخشي از بار تأمين درآمد خانواده به عهده كودك خانواده ميافتد.
اسماعيلپور افزود: كودكي كه سر چهار راهها به تكديگري مشغول است هر چند ممكن است بعضا از سوي باندهاي مختلف مأموريت تكديگري داشته باشد، اما يادمان باشد هيچ كودكي قطعا دلش نميخواهد، «گدا» باشد اينها نه به ميل خود در اين دام گرفتار آمدهاند بلكه به دلايل مختلف از جمله فقر خانواده، بيماري سرپرست خانواده، اعتياد والدين و دلايلي از اين دست مجبور به اين كار شده است.
وي خاطرنشان ميكند: بنابراين جمعآوري اين كودكان به شكل خشن و انگشتنگاري از اين كودكان ميتواند خواسته يا ناخواسته ستم و ظلم مضاعفي باشد كه به اين كودكان تحميل ميشود.
اسماعيلپور با اشاره به اين كه خواستگاه، طبقه و بافت اجتماعي اين خيابانگردها در ميان متكديان در تمام طرحهاي جمعآوري فراموش ميشود، ميگويد: اغلب اين افراد هموطناني هستند كه به عنوان كوليها معرف هستند.
اين محقق امور اجتماعي ميافزايد: اين گروه از افراد از چند دهه پيش از طريق هند و بنگلادش به كشور ما و بسياري ديگر از كشورهاي اروپايي از جمله فرانسه، سوئد، اسپانيا و غيره مهاجرت كردهاند، اما در حال حاضر شهروندان ما به حساب ميآيند.
به گفته وي اين گروه از هموطنان همواره مورد بيمهري قرار گرفته و كودكانشان در وضعيت اسفباري به دنيا آمده و بزرگ ميشوند؛ آمار دقيقي نيز از آنها موجود نيست و همواره به حاشيهشهرها رانده شده و در قالب گروههاي مختلف از طريق نواختن ساز، دود كردن اسپند و غيره كسب درآمد ميكنند و بسياري با استفاده از كودكانشان به تكديگري روي ميآورند.
اسماعيلپور با بيان اين كه ما ميتوانيم از تجربه موفق كشورها در ساماندهي كوليها استفاده كنيم، به ايسنا ميگويد: اغلب كودكان كوليها وقتي بزرگ ميشوند جزو آسيبپذيرترين قشر از نظر معضلات اجتماعي تبديل ميشوند و بسياري از كارشناسان بر اين باورند كه ناسازگاري اين گروه در اصل انتقام از جامعهاي است كه همواره آنها را به حاشيه رانده و به حساب نياورده است.
اين محقق مسايل اجتماعي يادآورد شد: اين گروه در بسياري از شهرها به خصوص شهرهاي شمالي كشور در حاشيه زندگي ميكنند و محلههاي خاص دارند كه از آن جمله «جوكي محله» بابل يا ساري است. اين گروه از نظر آسيبهاي رايج اجتماعي بالاترين درصد را دارا هستند و به طور فصلي به شهرهاي بزرگ مهاجرت كرده و در فصل كشاورزي در شهرهاي شمالي باقي ميمانند.
وي ميافزايد: به طور قطع اگر متوليان امور با مطالعه دقيقتر و پرهيز از شتابزدگي، با موضوع تكديگري و اشكال آن برخورد كنند به نتايج بهتري دست مييابند. چرا كه نگاه زيباسازي شهري در برخورد با پديدههاي اجتماعي هيچگاه موفق نبوده و نخواهد بود كه اميدواريم متوليان امر به تحقيق و پژوهش و تجربيات سازمانهاي غيردولتي موفق بيش از پيش بها دهند.
قاسم حسني، عضو هيأت مديره انجمن حمايت از كودكان كار نيز در گفتوگو با ايسنا در خصوص طرح جمعآوري متكديان ميگويد: در مرحله اول توجه به اين موضوع از سوي مقامات دولتي جاي خرسندگي دارد اما تجربيات گذشته نشان داده است كه برخوردهاي قهري و ضربتي اين چنين در كنترل آسيبهاي اجتماعي كاركرد منفي در پي دارد.
وي تصريح ميكند: معضل تكديگري صرفا اقتصادي نيست بلكه پديدهاي فرهنگي و اجتماعي است، بنابراين بايد در كنار جمعآوري به ساير ابعاد نيز توجه شود.
حسني ميافزايد: گروههايي از تكديگران كه از آنها تحت عنوان قربتيها نام برده ميشود، گروههاي مهاجري هستند كه همواره به حاشيه شهرها رانده شدهاند و هيچگاه برنامه مدوني براي پذيرش آنها در جامعه همانند شهروندان عادي وجود نداشته است.اين افراد اغلب شناسنامه نداشته و ازدواجهاي متعدد دارند، بدون ورود به بازار كار و كسب تصديهاي شغلي، بنابراين به دليل نداشتن جايگاه شغلي در مشاغل پست مانند دورهگردي، دستفروشي، تكديگري و غيره روي ميآورند.
عضو هيأت مديره انجمن حمايت از كودكان كار خاطرنشان ميكند: از سوي مجريان طرح جمعآوري متكديان عنوان ميشود كه متكديان حقوق 500 هزار توماني را نپذيرفتهاند، پس حتما اين افراد حقوق بالاتري دارند، اين درحاليست كه قبول نكردن اين حقوق پيشنهادي دلايل مختلف ميتواند داشته باشد، اين كه آنها در قبال كسب درآمد بالا، شأن اجتماعي و فرصت حضور در جامعه را از دست ميدهند و شايد نسبت به پرداخت اين رقم اعتماد ندارند چرا كه پيش روي خود افرادي را ديدهاند كه عليرغم تلاش فراوان حقوق آنها كفاف تأمين هزينههايشان را نميدهد.
وي با اشاره به سؤالات پيش روي اين طرح خاطرنشان ميكند: مشخص نيست كه تا چه زماني و تا چه تعداد متكدي جمعآوري خواهد شد و اين افراد تا چه زماني نگهداري خواهند شد و آيا پس از ترخيص شرايط زندگيشان تغيير ميكند تا به سمت تكديگري نروند.
حسني ميافزايد: به طور مثال هر چند يكبار تعدادي از كودكان كار و خيابان جمعآوري ميشوند، ولي واقعيت اين است كه اين كودكان پس از چند ماه رها ميشوند اين در حاليست كه به واسطه دوري چند ماهه از خانواده آسيب بيشتري ديدهاند، در اين طرح نيز متكديان حرفهاي با غيرحرفهاي و در سنين مختلف يكجا جمعآوري ميشوند كه پس از مدتي ماهرتر به اين حرفه باز خواهد داشت.
وي با بيان اين كه به جاي معلول بايد علت بروز پديده تكديگري را جست وجو كرد، ميافزايد: بدون شك مؤلفه اصلي در بروز پديده تكديگري فقر و نياز است در كنار آن مردم پرداخت صدقه و كمك به فقرا را بر اساس باورهاي ديني و فرهنگي موجب رفع بلا ميدانند ولي نبايد فراموش كرد كه در صورتي كه افراد از برقراري حمايتهاي فراگير اجتماعي مطمئن باشند در مقابل مراجعه افراد متكدي درگيري وجداني نيز پيدا نميكنند.
عضو هيأت مديره انجمن حمايت از كودكان كار خاطرنشان ميكند: در عين حال نبايد سرنوشت كودكان را به خانواده آنها گره زد و بايد تحت هر شرايطي كودكان از حمايتهاي اجتماعي مانند بيمه درمان و ساير حمايتها برخوردار باشند.
وي تاكيد ميكند: به طور قطع اگر زنان متكدي نيز از آموزشهاي لازم و حداقل مهارتهاي اجتماعي براي كسب درآمد از راههاي صحيح، برخوردار باشند به طور قطع هويت خود را زير پا نميگذارند و به تكديگري روي نميآورند در مورد مردان نيز در صورت تأمين و تعميم بيمههاي بيكاري، به راحتي افراد دچار آسيبهاي اجتماعي نميشوند.
به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران، دكتر ابوالحسن فقيه، رييس سازمان بهزيستي نيز با اشاره به اين كه طرحهاي ضربتي براي مقابله با آسيبهاي اجتماعي سودمند خواهد بود، افزود: طرح جمعآوري متكديان از جمله اين طرحهاست كه به نظر ميرسد با اين وضعيت نتيجه نخواهد داد و موجب افزايش بار متكديان در ساير استانهاي كشور ميشود.
وي ميافزايد: سازمان بهزيستي در كنترل آسيبهاي اجتماعي از مشاركت تمامي دستگاهها از جمله شهرداري استقبال ميكند ولي معتقد است، به جاي برخورد ضربتي با معلول بايد به علت پرداخت.
رييس سازمان بهزيستي تصريح كرد: برخورد ضربتي با متكديان در تهران موجب ميشود بار متكديان ساير استانهاي كشور افزايش يابد، لذا طرحهاي مقابله با آسيبهاي اجتماعي بايد پايدار، سراسري و مبتني بر ساماندهي و توانمندسازي باشد.
