با وجود اهميت بسيار آموزش دوره پيش از دبستان در رشد مناسب ذهني و جسمي كودكان، در حال حاضر تنها 7 درصد كودكان كشور ما از خدمات مهدهاي كودك برخوردارند كه تا پايان برنامه چهارم توسعه، شمار كودكان زير 6 سال تحت پوشش مهدهاي كودك بايد به 20 درصد برسد.
در اين بين به اعتقاد مديران مهد‌هاي كودك، نبود برنامه آموزشي هماهنگ براي مهدهاي كودك، تعرفه‌هاي پايين و لوكس دانستن خدمات مهد‌هاي كودك از جمله معضلات پيش روي است.

گروه اجتماعي خبرگزاري دانشجويان ايران در همين راستا و به منظور بررسي چالش‌ها و فرصت‌هاي پيش روي مهد‌هاي كودك، اقدام به برگزاري ميزگردي با حضور مسؤولان سازمان بهزيستي و مديران مهد‌هاي كودك و كارشناسان در محل خبرگزاري دانشجويان ايران كرده است.

75 درصد مغز كودك در 6 سال اول زندگي شكل گرفته و حدود 90 درصد توانايي‌هاي كودك در اين دوران جهت مي‌گيرد

فاطمه دعايي، رييس انجمن مديران مهدهاي كودك گفت: فعاليت در مهدهاي كودك به دليل مواجهه با مخاطبين خردسال به نظر كار كوچكي به نظر مي‌رسد و اين در حاليست كه 75 درصد مغز كودك در 6 سال اول زندگي شكل گرفته و حدود 90 درصد تواناييهاي كودك در اين دوران جهت مي‌گيرد؛ بنابراين كوتاهي در تربيت كودكان در اين دوره از زندگي، اثرات بسيار سوئي در پي خواهد داشت.

وي با اشاره به ويژگي‌هاي آموزش صحيح در مهدهاي كودك، گفت: آموزش پيش از دبستان، غيرمستقيم و در تمام طول مدتي كه كودك در مهد مشغول بازي است، صورت مي‌گيرد، بدون اين كه متوجه شود.

رييس انجمن مديران مهدهاي كودك با تأكيد بر لزوم فراهم كردن فرصت‌هاي متنوع و متعدد يادگيري در مهدهاي كودك، گفت: در مهدهاي كودك مي‌توان از طريق بازي، مشاهده، نمايش، سرود، قصه‌گويي و بسياري برنامه‌هاي ديگر عادت مفيدي را در كودكان ايجاد كرد؛ به عنوان مثال نحوه تندرستي، نحوه رعايت بهداشت، حس تعاون و نوع دوستي را آموخت.

به گفته وي بازي‌هاي تصوري مانند خاله بازي، ماشين بازي موجب مي‌شود كودك اين فرصت را بيابد كه به درستي نحوه رفتار صحيح را بياموزد.

دعايي خاطرنشان كرد: يكي از وظايف مهم مهدهاي كودك پرورش حس اعتماد به نفس و امنيت خاطر است چرا كه مربي پس از جدايي كودك از مادر وظيفه ايجاد اين حس را دارد.

كودك بايد بياموزد با استفاده از لغات صحيح و صحبت كردن به جاي استفاده از چنگ و دندان، خواسته خود را مطرح كند

وي افزود: كودك در مهد نظم پذيري، گسترش گنجينه لغايت از طريق قصه‌گويي، شعر خواني را مي‌آموزد و مربي نيز در صحبت با كودك نبايد لغات عاميانه به كار برد ؛ بلكه كودك بايد بياموزد با استفاده از لغات صحيح و صحبت كردن به جاي استفاده از چنگ و دندان، خواسته خود را مطرح كند.

رييس انجمن مديران مهدهاي كودك با بيان اين كه در مهد كودك زبان گفتاري، ذهني، عاطفي و اجتماعي كودك رشد مي‌يابد، گفت: پرورش و رشد مهارتهاي جسماني، تعادل و هماهنگي ميان اعضاي بدن، آموزش مفاهيم رياضي و علوم و غيره از ديگر كاركردهاي مهدهاي كودك است.

الگوگيري در كودكان پيش از دبستان بسيار چشمگير است

هويت جنسي كودك از سن 5/2 سالگي شكل مي‌گيرد

دكتر سيامك طهماسبي، مدرس دانشگاه نيز در خصوص ويژگي‌هاي آموزش مناسب در مهدهاي كودك، گفت: در مهدهاي كودك بايد رشد همه جانبه كودك به نحوي انجام شود كه او ضمن آشنايي با هنجارهاي جامعه، استعدادهايش شكوفا شود و مهارت زندگي را بياموزد.

وي تصريح كرد: الگوگيري در كودكان پيش از دبستان بسيار چشمگير است؛ بگونه‌اي كه نحوه گويش و حركات مربي را مي‌آموزد و در آينده با مناسب شدن موقعيت، آن رفتار و گفتار را تكرار مي‌كند.

طهماسبي با تاكيد بر اهميت مهارت مربي در برخورد با كودك افزود: مربي بايد با انعطاف پذيري كودك درونش را در موقعيت‌هاي مناسب فعال كند.

به گفته وي همانندسازي در دوران پيش از دبستان اهميت بسياري دارد و چنانچه والدين در ارائه الگوي مناسب رفتاري ناتوان باشند مربي جبران كمبودها را مي‌كند.

اين مدرس دانشگاه يادآور شد: از سن 5/2 سالگي هويت جنسي در كودك شكل مي‌گيرد و در اين زمان دست به كارهاي جديد مي‌زند كه اگر مربي نحوه صحيح برخورد با اين رفتارهاي كودك را نداند موجب ايجاد احساس گناه در كودك و در نتيجه فراهم شدن زمينه آسيب شناختي در او مي‌شود.

بهترين سن ورود كودكان به مهد پايان دو سالگي است

دعايي، رييس انجمن مديران مهدهاي كودك هم در ادامه با اشاره به نتايج تحقيقاتي در خصوص اهميت و جايگاه مهدهاي كودك گفت: مادر كودك نيز به عنوان نيروي جوان و جوياي كار بايد فرصت زندگي داشته باشد كه با سپردن كودك خود به مهد فرصت مناسبي پيدا مي‌كند تا با فراغت چند ساعته ضمن اين كه خودش به افزايش مهارت‌هايش بپردازد، امكان رسيدگي به همسرش را با آرامش تمام پيدا كرده و در عين حال به علت دوري چند ساعته از كودك خود دلتنگ وي شده و مهربانتر با كودكش رفتار مي‌كند.

به گفته وي از اين طريق ديگر لازم نيست تمام 24 ساعت شبانه روز را با دوست داشتني‌ترين موجود زندگيش باشد و در اين زمان كلماتي را به كار ببرد كه شايد اگر خسته نبود هيچگاه اين الفاظ را به كار نمي‌برد.

رييس انجمن مديران مهدهاي كودك يادآور شد: متاسفانه يكي از اولويت‌هاي فراموش شده در برنامه‌ريزيهاي كلان كشور آموزش قبل از دبستان است كه حتي كنوانسيون حقوق كودك نيز بر اجباري بودن آموزش از ابتدايي براي كليه كودكان تاكيد كرده است.

دعايي، رييس انجمن مديران مهدهاي كودك با اشاره به انواع بازي مناسب براي گروه‌هاي سني مختلف كودكان، گفت: از زمان تولد تا پايان دو سالگي كودكان به صورت انفرادي بازي مي‌كنند و نياز به همبازي ندارند، بلكه نياز به تعامل با والدين را بيشتر نشان مي‌دهند؛ از اين سن تا پايان سه سالگي كودك، به بازي موازي در كنار همبازي مي‌پردازد ولي آنقدر خود محور است كه هنوز خيلي نياز به بازي مشترك ندارد.

وي تصريح كرد: پس از پايان سه سالگي بازي اشتراكي اهميت پيدا مي‌كند و در عين حال در زمان بازي با همسال بسيار دعوا مي‌كند؛ چرا كه براي درك نقطه نظر همبازي به رشد ذهني كامل نرسيده است.

به گفته دعايي در حدود سن 6 سالگي به بالا، كودك وارد بازي گروهي مي‌شود و مي‌تواند با موفقيت بازي و از نظر ذهني نقطه نظر خود را با گروه هماهنگ كند . در اين سن كمتر دعوا مي‌كند و به بازي‌هاي قاعده‌دار علاقه دارد.

وي ياد آور شد: سني كه كودك نياز به بازي موازي پيدا مي‌كند يعني پايان دوسالگي، سني مناسب براي ورود كودك به مهد است و از آنجا كه محيط خانه كاملا مناسب براي تجربه‌اندوزي نيست و مرتب «نكن گفتن‌هاي » بزرگترها بيشتر مي‌شود، در مهد كودك مجهز، نبايدها به حداقل رسيده و كودك بايدها را تجربه مي‌كند.

برنامه آموزشي هماهنگي براي مهدهاي كودك وجود ندارد

پروانه زرپوش، مدرس دانشگاه نيز در ادامه ميزگرد ايسنا با بيان اين كه برنامه آموزشي هماهنگي براي گروههاي سني مختلف در مهدهاي كودك وجود ندارد، به بررسي چالشها و مشكلات مهدها پرداخت و گفت: تدوين مطالب آموزشي در مهد كودك، حد، فضا و مكان آموزشي مناسب، ‌ديدگاه مدير و مربي در اثرگذاري مطالب ارائه شده اهميت بسياري دارد.

وي در خصوص اين كه در چه شرايطي خانواده تمايل به سپردن فرزندش به مهد كودك پيدا مي‌كند، افزود: اگر خانواده تغيير و بهتر شدن كودكش را در نتيجه رفتن به مهد احساس كند حتي در صورت نداشتن توان مالي همچنان او را به مهد مي‌سپارد.

به گفته زرپوش ارتباط مطلوب و صميمي مربيان و مدير مهد با اولياء كودكان نيز در استفاده والدين از مهد كودك مؤثر است؛ همچنين بايد با برقرراي ارتباط مطلوب با كودك، آمدن به مهد را براي وي لذت‌آور كرد.

مهد كودك محل مناسبي براي كشف انواع سوء رفتارهاي احتمالي والدين است

اين مدرس دانشگاه و مربي مهد كودك با بيان اين كه مهد كودك محل مناسبي براي كشف انواع سوء رفتارهاي احتمالي از سوي والدين با يكديگر و يا عليه كودك است، افزود: كودكان در صورتي كه شب گذشته شاهد پرخاشگري والدين با يكديگر باشند، ناخواسته آن را در رفتار پرخاشگرانه مشابه عليه همسالان خود و يا در قالب نقاشي نشان مي‌دهند.

دعايي، رييس انجمن مديران مهدهاي كودك نيز با اشاره به مشكلات پيش روي مديران مهدهاي كودك، در زمينه پايين بودن اعتبارات گفت: آرامش مديران مهدهاي كودك براي مديريت مهد بايد از طريق تأمين هزينه واقعي به منظور اداره مهد فراهم شود.

معافيت از ماليات در مورد مهدهاي كودك اجرا نمي‌شوند

وي تصريح كرد: پايه شهريه‌ها آنقدر پايين است كه هزينه واقعي با دريافتي‌ها هماهنگ نيست و به جاي كاهش كيفيت آموزشي و تغذيه كودكان از حقوق مربيان مايه مي‌گذاريم.

دعايي افزود: در عين حال معافيت از ماليات در مورد مهدهاي كودك اجرا نمي‌شوند و شهريه‌ها نيز واقعي نيست.

شمار كودكان زير6سال تحت پوشش آموزش قبل از دبستان در كشورهاي پيشرفته دنيا به 95 درصد رسيده است

محمد حسين جوادي، مديركل دفتر كودكان و نوجوانان سازمان بهزيستي هم در ادامه اين ميزگرد با اشاره به اين كه 50 درصد شاخص‌هاي حوزه سلامت مربوط به شاخص‌هاي اجتماعي است، افزود: پيش از اين 70 درصد كودكان زير 6 سال كشورهاي پيشرفته دنيا تحت پوشش خدمات آموزش قبل از دبستان قرار داشتند كه اين رقم در حال حاضر به بالاي 95 درصد رسيده است؛ چنانچه ميزان كودكان تحت پوشش آموزش‌هاي پيش از دبستان در كشور ژاپن 98 درصد و ويتنام 50 درصد است.

وي با اشاره به تاريخچه مهدهاي كودك در كشور ما اظهار كرد: براي اولين بار در سال 1310 ميسيونرهاي مذهبي در سطح دولتي مجوز ايجاد مهد كودك را دريافت كردند.

سند مدوني در خصوص رشد و تكامل كودكان در كشور وجود ندارد

جوادي افزود: تا كنون موضوع حمايت از سالمندان و معلولان در قوانين كلان كشور مورد توجه قرار گرفته و اين در حاليست كه سند مدوني در خصوص رشد و تكامل كودكان در كشور وجود ندارد.

مديركل دفتر كودكان و نوجوانان سازمان بهزيستي با بيان اين كه در حال حاضر بيش از 10 هزار و 500 مهد زير پوشش بهزيستي قرار دارند افزود: اين رقم اگرچه نسبت به 5 سال گذشته رشد خوبي داشته است ولي تنها نزديك به 500 هزار كودك را تحت پوشش قرار مي‌دهد كه اين تعداد در مقايسه با رقم 7 ميليوني كودكان كشور تنها 7 درصد كودكان را شامل مي‌شود.

بايد هر ساله شاهد رشد 13 درصدي كودكان تحت پوشش خدمات مهدهاي كودك باشيم

يك دلار سرمايه‌گذاري براي كودكان، 7 دلار بازدهي در بزرگسالي در پي دارد

وي افزود: بر اساس سند چشم انداز 20 ساله كشور ايران بايد به كشور اول در سطح منطقه به لحاظ شاخص‌هاي فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و غيره بدل شود و همچنين براساس برنامه چهارم توسعه تا پايان سال 88 ، ميزان كودكان زير شش سال تحت پوشش مهدهاي كودك بايد به 20 درصد برسد و اين اهداف در صورتي كه دولت حمايت جدي از اين موضوع نداشته باشد، محقق نمي‌شود.

به گفته جوادي براي دستيابي به اهداف برنامه چهارم توسعه بايد هر ساله شاهد رشد 13 درصدي كودكان تحت پوشش خدمات مهدهاي كودك باشيم.

مدير كل دفتر كودكان و نوجوانان سازمان بهزيستي خاطرنشان كرد: براساس بررسي‌هاي جهاني يك دلار سرمايه‌گذاري براي كودكان، 7 دلار بازدهي در بزرگسالي در پي دارد و چنانچه سرمايه‌گذاري در اين دوران صورت گيرد از صرف هزينه در زمينه كنترل آسيب‌ها و نو آسيب‌ها در سنين نوجوانان مي‌كاهد.

جوادي با اشاره به وجود 5 هزار روستا مهد در كشور افزود: 40 هزار روستا با جمعيت بالاي 20 خانوار در كشور وجود دارد.

وي خاطرنشان كرد: بيش از 6 ميليون نفر در حاشيه شهرها ساكن هستند كه در سال جاري 4 ميليارد تومان جهت پرداخت بخشي از شهريه كودكان نيازمند، اختصاص يافته است.

مجموع اقدامات انجام يافته براي بهبود اوضاع

مدير كل دفتر كودكان و نوجوانان سازمان بهزيستي از امضاي تفاهم‌نامه همكاري ميان سازمان بهزيستي و وزارت بهداشت و درمان به منظور معاينه، آموزش و بهداشت و درمان دهان و دندان كودكان در مهدهاي كودك خبر داد و گفت: مقرر شده است با هماهنگي وزارت جهاد كشاورزي، شير يارانه‌اي ميان مهدهاي كودك توزيع شود.

جوادي افزود: پيشنهادي مبني بر توزيع رايگان ميان وعده بين كودكان مهدهاي كودك به خصوص حاشيه شهرها و مناطق آسيب خيز ارائه شده است.

وي با بيان اين كه اكثر آسيب‌هاي اجتماعي مربوط به حاشيه شهرهاست افزود: پيش‌بيني شده است 90 مهد كودك با مشاركت بخش خصوصي و از طريق پرداخت وام بلاعوض در حاشيه شهرها و استان‌هاي با سطح آسيب خيزي بالا احداث شود.

جوادي ياد آور شد: متاسفانه پژوهش در حوزه آسيب‌هاي اجتماعي بسيار و اين درحاليست كه به آموزش قبل از دبستان توجهي صورت نگرفته است، بنابراين در جهت ارتقاي پژوهش‌ در اين زمينه موافقتنامه‌هاي ميان دانشگاههاي مربوطه تنظيم و بودجه‌اي نيز به اين منظور در نظر شده است.

مديركل دفتر كودكان و نوجوانان سازمان بهزيستي خاطرنشان كرد: ارائه آموزش‌هاي يكپارچه در سطح مهدهاي كودك اهميت بسياري دارد؛ چراكه موجب افزايش كيفيت خدمات مي‌شود و اين درحاليست كه به اين موضوع توجه جدي صورت نگرفته است.

تدوين طرح «يكسان سازي محتواي آموزشي» در مهدهاي كودك

وي در ميزگرد ايسنا همچنين در پاسخ به مشكلات آموزشي پيش روي مهدها، از تدوين طرح «يكسان سازي محتواي آموزشي» در مهدهاي كودك خبر داد و افزود: در تلاشيم با استفاده از زمينه‌هاي مختلف فرهنگي ،‌ اجتماعي مناطق كشور تا پايان برنامه چهارم توسعه، محتواي آموزشي مهدهاي كودك را يكپارچه و هماهنگ كنيم.

امنيت شغلي مديران و مربيان مهدهاي كودك بايد تأمين شود

ماليات و حق بيمه سهم كارفرما از مهدهاي كودك به عنوان مراكز آموزشي هنوز معادل واحدهاي خدماتي و تجاري اخذ مي‌شود
جوادي يكي از مشكلات موجود را در معرض آسيب بودن مربيان مهدهاي كودك دانست و افزود: 32 هزار و 50 مدير در مهدهاي كودك كشور شاغل هستند كه دولت بايد برنامه‌هايي براي حمايت از مربيان و امنيت شغلي آنان فراهم كند.
وي خاطرنشان كرد: با وجود اين كه مهدهاي كودك از مراكز آموزشي هستند، ولي ماليات و حق بيمه سهم كارفرما معادل واحدهاي خدماتي و تجاري اخذ مي‌شود كه بر اساس مذاكرات صورت گرفته با رياست جمهوري موافقت‌هايي در خصوص احتساب مهدها جزو مراكز آموزشي صورت گرفته است.
شهريه نادرست مهدها فرصت سوءاستفاده را فراهم مي‌كند
مدير كل دفتر كودكان و نوجوانان سازمان بهزيستي خاطرنشان كرد: شهريه مهدها بايد به صورت منطقي ديده شود. چرا كه در صورتي كه اين شهريه درست تعريف نشود فرصت سوء استفاده را ايجاد مي‌كند.
جوادي افزود: با وجود آن كه اغلب مهدهاي كودك تعرفه‌هاي مربوط به شهريه را رعايت مي‌كنند، ولي مهدهايي نيز از اين تعرفه‌ها تخطي كرده و رقم‌هاي بالايي را از والدين اخذ مي‌كنند كه در صورت منطقي شدن و ايجاد تناسب ميان شهريه و هزينه‌ها امكان نظارت جدي و كنترل متخطيان فراهم مي‌شود.
تدوين سند ملي رشد و تكامل يكپارچه كودكان خردسال
مدير كل دفتر كودكان و نوجوانان سازمان بهزيستي از تدوين سند ملي رشد و تكامل يكپارچه كودكان خردسال با همكاري يونيسف خبر داد و افزود: اين سند به طور مشترك از سوي سازمان بهزيستي، وزارت بهداشت، وزارت آموزش و پرورش، سازمان نهضت سوادآموزي در حال تدوين است و بيش از 50 درصد كار انجام شده است كه تا پايان برنامه چهارم توسعه نهايي خواهد شد.
وي با بيان اين كه متاسفانه مهد كودك به عنوان ابزار لوكس تلقي مي‌شوند، افزود: مهد كودك ضمن آموزش مناسبات اجتماعي به كودكان، نيازهاي شخصي آنها را برآورده كرده و هوش هيجاني آنها را كنترل مي‌كند، تا اين كودكان به عنوان افرادي كارآمد در جامعه حضور داشته باشند.
منبع : ایسنا