مينو آهنامه
دوشنبه ۲۴ مهر ۱۳۸۵
مراقبت برای رشد کودک و تکامل کودکان خردسال راهگشای زندگی آنان در آموزش خوداتکايی و زندگی مستقل در آينده است. کودک در هنگام تولد موجود ناتوانی است که برای طی کردن مسير زندگی مستقل نياز مبرمی به حمايت خانوادگی دارد تا ادامه زندگی سالم او با مخاطره روبرو نشود. فرايند رشد و تحول کودک تابع تأثير متقابل عوامل زيستی – روانی و اجتماعی است و خانواده نقش بسيار مهمی در اين زمينه ايفا می کند.

با توجه به اينکه تربيت کودکان و نوجوانان از دشوارترين امور می باشد اما متأسفانه بسياری از خانواده ها چندانکه شايسته است به اين موضوع بها نمی دهند. جای بسی تأسف است که بسياری از کودکان و نوجوانان قربانی ناآگاهی و بی مسئوليتی والدين خود می شوند و غنچه های زيبای وجود آنان ناشکفته پژمرده می شود.

بعضی خانواده ها کودکان را تنبيه بدنی می کنند و چون زياده روی در تنبيه موجب می شود که شخصيت کودک خرد شده و روحيه او در هم شکسته شود و معمولاً کودک ترسو و تسليم طلب بار می آيد.

ا زموارد عمده در خانواده های دچار آسيب، نداشتن درک صحيح از مشکلات و فشارهای روانی، اجتماعی, شغلی، اقتصادی والدين است.

احساس نوميدی و بی پناهی را تحريک و ايجاد می کند که در نحوه واکنش نسبت به فرزندان بسيار موثر است. تأثيرات مخرب آزارهای جسمی و روانی، عاطفی گسترده است. شناخت و تشخيص کودک آزاری در ايران مشکل می باشد چون غالباً از سوی خانواده مورد انکار قرار می گيرد و از نظر قانونی اثبات آن مشکل است. تحقيقات در مورد آزار کودک نشان دهنده ظهور دو گروه علائم زودرس نظير اضطراب، افسردگی، خشم شديد و علائم ديررسی مانند رفتارهای ضد اجتماعی، خودکشی، مصرف مواد مخدر و... بوده است. بهتر آنکه تعريفی کوتاه از کودک آزاری ارائه شود:

کودک آزاری عبارتست از آسيب يا تهديد سلامت جسم و روان و يا سعادت و رفاه و بهزيستی کودک به دست والدين يا افراديکه نسبت به او مسئول هستند. اين مسئله ميليونها کودک و خانواده را از هر نژاد و رنگ، طبقه اجتماعی و از هر عقيده ای تحت تأثير خود قرار داده است. در واقع شرايطی که باعث کودک آزاری می گردد معمولاً ناشی از يک بحران خانوادگی است. در ايران مطالعات محدودی بر روی کودکان آزارديده و افراد آزار رسان صورت گرفته است.

دکتر خوشابی اظهار می دارد: کودک آزاری در ايران ريشه فرهنگی دارد. برای مبارزه با آن بايد ديدگاههای اجتماعی تغيير کند. بارزترين نوع کودک آزاری د رايران کودک آزاری جسمی است و پنهانترين آن کودک آزاری جنسی.

بررسی که در سالهای ۷۵- ۷۷ انجاتم شده نيز نشان می دهد ۷۰% موارد اعمال خشونت و آزارگری در محيط خانه رخ داده است. بيشترين گروه سنی در معرض آزار، کودکان ۵-۹ ساله ۳۶% و ۱۰-۱۴ ساله ۳۰% بوده است. همچنين آمار نشان می دهد که دختران ۶۳% به ميزان بيشتری از پسران ۳۷% مورد آزار قرار گرفته اند. مطالعه فوق نشان داد که بيشترين آزارگری ۵/۶۶ % از سوی مردان ( پدر- شوهر مادر ) رخ داده است. طبق يک تحقيق پايان نامه ای در سال ۱۳۸۲ انجام شده است:عواملی چون : ناخواسته به دنيا آمدن فرزندان ، تعداد زياد فرزندان، بيسوادی والدين ، اعتياد والدين ، تنبيه والدين در کودکيشان در ايجاد کودک آزاری مؤثر است .

بر اساس نتايج اين تحقيق برخی از موارد موثر ير پيشگيری از کودک آزاری عبارتند از:
۱- توجه به آموزش و آگاه سازی معلمان و مربيان مهد کودک برای استفاده از شيوه های تربيتی مناسب.
۲- توجه به نهاد خانواده و کمک و حمايت از آن برای وظايف مربوط به کودکان .
۳- کاهش فقر و تأمين رفاه و امنيت و عدالت اجتماعی که به عنوان يک راهکار دراز مدت است.
۴- بازنگری در نظام آموزشی و شيوه های آموزشی و رفتار با دانش آموزان .
۵- بازنگری در قوانين مربوط به کودکان و خانواده که جايگاه رشد و پرورش آنان است و نظارت بر اجرای دقيق قوانين مربوط به کودک آزاری .
۶- ارائه خدمات مشاوره کودک و ارائه خدمات روانشناسی به خانواده ها تا از قرار گرفتن در معرض آسيب کودک آزاری جلوگيری به عمل آيد.
۷- بر طرف کردن مشکلات شخصيتی – بيماريهای روانی- ارائه آگاهی لازم از چگونگی برخورد با کودکان و رفع مشکلات اقتصادی والدين يا ديگر سرپرستان کودک .

اين پژوهش همچنين راهکارهای زير را برای کاهش و کنترل کودک آزاری در ايران پيشنهاد می کند:

- ايجاد پايگاههايی در پارکها و فرهنگسراها برای رسيدگی به شکايات و مشکلات بچه ها.

-ايجاد کميته های مددکاری برای کمک به کودکان آزار ديده. زيرا اگر در شهرمان کودکی مورد آزار و اذيت والدين قرار گيرد و همه مردم اين جرأت را پيدا کنند که بعد از مشاهده هر گونه مسئله کودک آزاری آن را سريعاً به کميته مددکاری مربوط به کودکان گزارش کنند شايد ديگر کمتر شاهد اين گونه موارد باشيم.

- تصويب قانون حمايت از حقوق کودک در مجلس در مورد اينکه اگر کودکی از جانب والدين خود مورد آزار و اذيت قرار گرفت والدين را ( بالاخص پدر ) را مالک فرزند ندانسته و با او همچون يک فرد مجرم برخورد شود.

-بالا بردن سطح آگاهی مردم در رابطه با تربيت کودکانشان و چگونگی برخورد صحيح با آنها از طريق رسانه های جمعی چون تلويزيون – راديو- مجلات – روزنامه ها و...

بر همين اساس نبود يک شبکه حمايتی ، خانواده ها را به طور عمده در معرض خطر بيشتری برای خشونت يا غفلت قرار می دهد. برای فراهم کردن کمک فوری به والدين در مواقع فشار عصبی، برنامه های مراقبت مواقع فشار عصبی، برنامه های مراقبت مواقع بايد ۲۴ ساعته در دسترس باشد و خدماتی همچون خط تلفن فعال و مراقبت کننده موقع بحران را ارائه دهند. کمک بايد از طريق تلفن و يا از طريق فرد مشاور فراهم باشد. برنامه همچنين بايد در مواقع لزوم به کودک کمک کرده و مراقبت مناسب از او در خانه و يا انتقال کودک به مرکز فوريت پرستاری به انجام رساند.

مرکز فرهنگی زنان - زنستان